Pinguinradio

Wie en wat is Pinguin Radio

Pinguinradio is sinds 1 oktober 2011 online, direct ontstaan vanuit KINK FM door KINK FM medewerkers/DJ’s en enkele luisteraars. Wij bieden een mix van pop, rock, hiphop, house, reggae, folk, metal en singer-songwriters, oud maar vooral veel nieuw.

Ons motto: no bullshit, great music. Ons principe: er zijn maar twee soorten muziek: goede en slechte.

Vanaf de start op 1 oktober 2011 kent Pinguinradio een grote trouwe schare luisteraars. Op dit moment luisteraaren maandelijks meer dan 100.000 unieke luisteraars naar Pinguin Radio. Per maand wordt meer dan 2 miljoen keer naar Pinguin radio geluisterd. Pinguin radio staat structureel in de top 150 van de Shoutcast lijst van de 55.000 grootste webradio zenders wereldwijd.

De bezetting van Pinguin radio bestaat uit 6 vaste medewerkers en 14 vrijwilligers.

Non-Stop

Pinguinradio draait gedurende de week en in het weekend overdag non-stop muziek. Dagelijks ontvangen wij nieuwe muziek van de diverse platenmaatschappijen, bands en artiesten, muziek distribiteurs en krijgen wij tips van luisteraars. Daarbij struint onze muziekredactie dagelijks het internet af naar nog onbekende artiesten, bands, clips en muziek om het echte nieuwe talent te ontdekken.

Onze playlist wordt dagelijks zorgvuldig samengesteld vanuit onze muziekbibliotheek, aangevuld met de nieuwste aanwinsten. Het aanbod van nieuwe muziek is enorm en daarom haalt niet alle nieuwe muziek de playlist. De nummers die de lijst net niet gehaald hebben of die we bijzonder genoeg vinden, parkeren we op onze openbare spotify lijsten. Daarbij zetten we de meest spraakmakende videoclips in de clipparade.

Pinguinradio is GEEN computer, maar mensenwerk! Het format en de formule is de afgelopen jaren opgebouwd: hoeveel nieuwe platen per uur? Hoeveel oldie’s en recurrents (platen ouder dan een paar maanden, maar minder dan een jaar)? Hoeveel rock, pop, ska en electro? Moeten Amerikaanse, Engelse, Nederlands etc. acts van elkaar worden gescheiden? Hoeveel hits en tips en afwijkende genres en tempo’s? Elke plaat in onze muziekbibliotheek heeft een verzameling codes, die de samenstellers helpen zowel variatie als eenheid te creëren in de programmering. Bedoeling is dat elke luisteraar regelmatig “Jeeee!” roept, want op zijn/haar wenken bediend. En dat iemand die denkt wat een shit plaat weer een mooi liedje hoort voordat de radio uitgaat. De samenstelling vindt dagelijks handmatig plaats.

Indie (onafhankelijke) Radio

PinguinRadio is onafhankelijk van de grote en kleine labels. De relaties zijn goed en er wordt regelmatig samengewerkt met platenmaatschappijen, maar het initiatief is in handen van het station. Ook zijn er steeds meer acts die zelf hun nieuwe singles aanbieden. Veel van die bands en artiesten zijn independent, hebben geen label, zijn niet in Nederland vertegenwoordigd maar vallen wel midden in de doelgroep van PinguinRadio. De zender wil ook een stimulerende rol spelen in de Nederlandse muziekscene.

De 2-minutenshow, te horen op de zondagavond van Pinguinradio, biedt een platform aan jonge en labelloze bands, die hun demo’s uploaden op de gelijknamige site. Aandacht in de 2-minuten show resulteert regelmatig in airplay in de reguliere programmering van PinguinRadio.

Het muziekbeleid

Waar ooit een schisma was tussen rockers en hip hoppers, tussen danser en luchtgitaristen is nu een verbroedering en overlapping opgetreden. Nergens wordt dat duidelijker dan op een festival als Lowlands waar muziekliefhebbers de dag beginnen met een optreden van een freak-folkband, vervolgens uit hun pan gaan bij een punkact, meezingen bij een bekende band, even van de mosh pit proeven bij een nu-metal orkest om vervolgens tot diep in de nacht af te dansen bij een (balkan beat) dj.

PinguinRadio speelt in op deze verbrede belangstelling en mikt op de meer dan gemiddeld in popmuziek geïnteresseerde luisteraar. Dat komt ook tot uiting in de keuze van de oldies, die worden geput uit de complete pophistorie en het volledige popspectrum. Op Pinguin radio kan je in het zelfde uur muziek horen van Radiohead en Chuck Berry, van Sonic Youth en Bob Marley. Dat oogt misschien riskanter dan het is. De moderne luisteraar is opgegroeid met  een zeer divers muziekmenu, de collectie van de ouders tot en met de muziek die via games wordt ingenomen.

Non stop radio

De slogan van PinguinRadio, ‘no bullshit, great music‘ mag letterlijk worden opgevat. Overdag is de zender reclamevrij en presentatievrij, maar het weekend is er wel ruimte voor gepresenteerde programma’s. Die zijn bedoeld voor specifieke doelgroepen (hip hop, NL muzikanten, metal) en voor experimentele en ludieke radioshows (Club Casablanca).

Alternatieve radio in Nederland

De geschiedenis van alternatieve radio in Nederland begint misschien wel bij Veronica. Radio Veronica begon zelf als alternatief voor de Hilversumse zenders. Veronica zond popmuziek uit terwijl de publieke omroepen bezig waren hun zuil in stand te houden. De populariteit van Radio Veronica dwong Hilversum om ook met een popzender te komen. Dat werd Hilversum 3.

De zendtijd werd verdeeld tussen de omroepen. De programmering was verticaal d.w.z. elke dag een andere omroep met als gevolg elke dag een ander programma op een ander tijdstip. Verticale radiostations bestaan niet meer, horizontale programmering -elke dag op het zelfde tijdstip het zelfde programma- is een ijzeren radiowet geworden waar nooit meer van wordt afgeweken.

Die horizontale programmering werd overigens pas in de tweede helft van de jaren 90 ingevoerd op 3FM. De VARA, VPRO en in iets minder mate de KRO kozen voor een progressief popbeleid, niet de hitparade was het middel en doel, maar het presenteren van progressieve pop. De VARA had zelfs een alternatieve hitparade, de zeer goed beluisterde Verukkelijke Vijftien die door de luisteraars zelf werd samengesteld. De horizontalisering van Hilversum3, de metamorfose naar het huidige 3 FM ging niet zonder slag of stoot. Terwijl de meeste omroepen zich conformeerden aan de nieuwe commerciëlere richting, stapte Veronica uit het bestel en begon de VPRO een protestactie tegen de vertrossing van het muziekbeleid op de nationale popzender.

Om duidelijk te maken dat er snel moest worden gehandeld omdat het anders te laat zou zijn, startte de VPRO 3voor12. Inmiddels is de protestzender ingekapseld door 3FM, om niet te zeggen opgeslokt en geneutraliseerd. 3voor12 staat nog wel voor alternatieve muziek, maar de programma’s en internetactiviteiten worden veelal ingevuld vanuit een journalistiek oogpunt dan vanuit behoefte van luisteraars/lezers.

Dat Veronica in 1995 KinkFM in het leven riep was niet omdat de ideologen van het omroepbedrijf het betreurden dat er een grote doelgroep onbediend bleef. Integendeel, festivals als Pinkpop en Lowlands hadden juist bewezen dat de alternatieve muziekliefhebber niet alleen talrijk is, maar ook redelijk kapitaalkrachtig. Er was dus een markt met een enorm gat, dat lonkte.

Mag die muziek wat harder?

De muzieksamenstellers van PinguinRadio hebben de ambitie en de opdracht zo breed mogelijk te programmeren. De gedachte daar achter is natuurlijk om een groot publiek te bedienen, maar er is ook een ideologisch motief. PinguinRadio is niet alleen maar bedoeld om te entertainen, maar wil de luisteraars ook graag kennis laten maken met muziek die ze nog niet kennen, maar waarschijnlijk wel zullen waarderen. Dat geldt uiteraard voor nieuwe muziek, maar ook voor songs en acts uit de pophistorie. Die beslaat inmiddels meer dan een halve eeuw. Elke nieuwe stroming bouwt voort op een voorgaand genre. Er loopt een rode lijn van Elvis Presley naar Foo Fighters.

PinguinRadio is er voor mensen die actief van muziek houden, voor wie muziek belangrijk is. Zij zijn constant op zoek naar nieuwe muziek, nieuw als in nog niet bekend. PinguinRadio helpt daarbij.

De ‘special interest’ of doelgroepprogramma worden in het weekend uitgezonden. Daar komen punks, hip hoppers, metalheads etc aan hun trekken. Die programma’s zijn echter niet geïsoleerd. Ook in de dagprogrammering hoor je punk, hip hop en metal songs, maar met mate en in een omgeving die ze behapbaar maken voor anders geaarde luisteraars. Ook telt de weekendprogrammering van PinguinRadio een aantal programma’s die niet onder één noemer te vatten zijn, Club Casablanca en Caspartout bijvoorbeeld, mengen muziek die doorgaans streng gescheiden blijft. Dankzij de unieke context van die shows zitten Charles Aznavour, Maria Callas en The xx elkaar niet in de weg.

Wekelijks benoemt PinguinRadio een zogenaamde StationsChef, een bevriende Nederlander die 25 favoriete songs mag aanleveren die dan een week lang meedraaien in de dag programmering. De gastsamenstellers worden gerekruteerd in de sport, de kunst, de politieke en uiteraard in de muziekwereld. Zij zijn een alibi om nummers te draaien, die doorgaans buiten de comfort zone van een zender vallen. Het sleutelwoord is context, als die klopt kan er heel veel. Behalve de keuze van de songs is ook de volgorde waarin ze worden uitgezonden van belang.

Nieuwe radio

Een van de vele gevolgen van muziek luisteren via de computer en internet is dat liefhebbers van sub of underground genres elkaar weten te vinden. Was er tot voor kort sprake van sterk geïsoleerde biotoopjes (bijv. liefhebbers van Noorse deathmetal), tegenwoordig vormen ze community’s en kunnen ze van Tokyo tot Tel Aviv met elkaar communiceren.

Internet heeft de grenzen geslecht. Ook internetradiostations hebben een internationaal publiek. Mensen stemmen af op zenders waar zij naar willen luisteren. De feedback is dankzij de social media direct, duidelijk en gigantisch.

Zo eist de luisteraar een rol op en daar wordt rekening mee gehouden door de programmamakers. De wisselwerking tussen station en luisteraars is positief en interactief. Tips worden gevraagd, gewaardeerd en waar mogelijk gehonoreerd.

Niet alleen consumenten maken hun wensen duidelijk. Het komt vaak voor dat er berichtjes binnenkomen van bands die blij zijn met airplay op PinguinRadio. Dat geldt voor Nederlandse, maar ook voor buitenlandse bands. Dankzij internet komen er steeds vaker bands op de playlist uit andere Europese landen, Australië en Nieuw Zeeland. Aan de hegemonie van Engels en Amerikaanse scenes lijkt een einde te komen.

Dankzij de social media is de luisteraar niet meer anoniem. De likes op Facebook hebben een naam en een gezicht en niet zelden een profiel. Daaruit blijkt dat de typische Pinguinluisteraar niet bestaat. Jong en oud, man en vrouw: iedereen luistert. Wat men deelt is een brede muzikale belangstelling en een zucht naar nieuwe muziek. Daarnaast is het wel duidelijk dat het Pinguinpubliek concerten en festivals bezoekt en investeert in vinyl, cd’s en/of downloads.

Pinguin en poen

PinguinRadio heeft er voor gekozen commercial vrij te zijn en (hopelijk) ook te blijven. Ook al is Pinguin een organisatie die deels drijft op vrijwilligers, er zijn onkosten en dus ook uitgaven.

De initiatiefnemers zoeken naar creatieve en nieuwe manieren om inkomsten te genereren. De eerste en meest eenvoudige manier is luisteraars te vragen om te doneren. PinguinRadio is een ANBI stichting, dat betekent dat donateurs hun schenking van de belasting kunnen aftrekken. Daarnaast is er een webwinkel waar t-shirts, mutsen en andere merchandisingartikelen te koop worden aangeboden. In oprichting is Club Antarctica een supportersvereniging voor bedrijven en sponsors en ‘last but not least’ zal er op de site van PinguinRadio mogelijkheden worden gecreëerd om te adverteren.

Ook interessant is de gesloten beurs tactiek, ook wel bartering genoemd. Verwante sites, festivals, bladen, clubs etc kunnen aandacht krijgen op PinguinRadio in ruil voor aandacht en promotie van het radiostation op hun locaties en in hun uitingen. Zo hoopt men meer luisteraars te trekken, waardoor het weer interessanter wordt voor bedrijven om met Pinguin in zee te gaan.